Overgang: wat is het en wat kunt u doen?

De overgang is een natuurlijke fase in het leven van elke vrouw en markeert het einde van de vruchtbare jaren. Gemiddeld begint deze periode tussen de 40 en 45 jaar, maar dit kan per persoon verschillen. Vanaf 35 jaar kunnen er al eerste symptomen zijn. Voor die leeftijd is iemand echt heel vroeg, en kan POI worden vastgesteld door een arts (Prematuur Ovariële Insufficiëntie). Tijdens de overgang neemt de productie van vrouwelijke hormonen geleidelijk af, vooral oestrogeen en progesteron, maar ook van testosteron. Dit kan leiden tot verschillende lichamelijke en emotionele veranderingen, zoals diverse pijnklachten, opvliegers, slaapproblemen of stemmingswisselingen.

De hormonen die de eierstokken aanmaken, komen na het moment van menopauze niet meer terug. De overgang is dus een nieuwe blijvende situatie. Goede informatie en passende ondersteuning kunnen u helpen om kwaliteit van leven zoveel mogelijk te blijven behouden.

Tip: Wilt u weten of u in de overgang bent? De menopauze-test van Meno-Check is verkrijgbaar in de BENU Webshop.

De overgang kan in drie belangrijke fasen worden onderverdeeld:

Perimenopauze: Deze fase begint meestal enkele jaren voor de menopauze, kan tussen de 2 en 10 jaar in beslag nemen en duurt tot de menstruatie volledig stopt. Tijdens de perimenopauze kunnen de menstruaties onregelmatig worden en kunnen overgangssymptomen zoals opvliegers en stemmingswisselingen optreden. De lijst is echter veel langer. Verderop in deze tekst vindt u een beknopte lijst met mogelijke klachten als gevolg van hormoontekorten of schommelingen.

Menopauze: De menopauze zelf is gedefinieerd als het moment waarop de menstruatie gedurende 12 opeenvolgende maanden is gestopt. Dit is gemiddeld rond de leeftijd van 51 jaar, maar dit kan variëren.

Postmenopauze: Dit is de periode die volgt op de menopauze en duurt de rest van je leven. De meeste symptomen van de overgang kunnen in deze fase afnemen, maar sommige vrouwen ervaren nog steeds klachten. De postmenopauze kan een tijd van verdere hormonale veranderingen zijn, wat invloed kan hebben op de gezondheid op lange termijn.

De hormonale veranderingen tijdens de overgang brengen lichamelijke en geestelijke veranderingen teweeg. Sommige vrouwen hebben hier veel last van. Andere weinig. Voor al deze klachten kunt u terecht bij uw apotheek voor persoonlijk advies. Bovendien biedt de BENU Webshop diverse zelfzorgproducten die kunnen helpen bij het verzachten van overgangssymptomen. Neem gerust een kijkje voor meer informatie, of kom even langs.

Veelvoorkomende overgangsklachten zijn:

• Opvliegers en nachtzweten: Opvliegers zijn een van de meest herkenbare overgangsverschijnselen. Vrouwen ervaren een plotselinge hitte die zich over het hele lichaam verspreidt, vaak gevolgd door hevig nachtelijk zweten.

• Stemmingswisselingen en emotionele veranderingen: Hormonale schommelingen kunnen leiden tot stemmingswisselingen. U kunt zich prikkelbaar, verdrietig of angstig voelen. Sommige vrouwen ervaren zelfs depressieve gevoelens.

• Veranderingen in de menstruatiecyclus: Tijdens de overgang wordt de menstruatie onregelmatig. Deze kan zwaarder of lichter zijn, langer of korter duren, en soms uitblijven.

• Vermoeidheid: Vermoeidheid komt vaak voor en kan worden veroorzaakt door een slechte nachtrust, hormonale veranderingen en emotionele belasting.

Lichamelijke symptomen van de overgang

• Pijn

• Gewrichtspijn en/of spierpijn (onder andere hielspoor en frozen shoulder)

• Duizeligheid

• Vaginale klachten (onder andere pijn bij het vrijen, droogte, schimmelinfecties)

• Blaasontsteking en ongewild urineverlies

• Drogere huid en droger haar

• Koude handen en voeten

• Gewichtstoename

• Beenkramp of restless legs

• Hoofdpijn of migraine

• Hartkloppingen of een gejaagd gevoel

Geestelijke symptomen van de overgang De overgang kan ook psychische klachten veroorzaken. Onderstaande geestelijke klachten komen veel voor.

• Niet lekker in uw vel zitten

• Onzeker of angstig voelen

• Concentratie- of geheugenproblemen

• Slapeloosheid

• Geen (of minder) zin in seks

Hormonen zijn stoffen die ons lichaam helpen om goed te functioneren. Ze regelen bijvoorbeeld de menstruatiecyclus, beïnvloeden hoe ons lichaam voedsel omzet in energie, spelen een rol bij de groei van ons lichaam, vooral tijdens de kindertijd en tienerjaren, en kunnen invloed hebben op onze stemming, zoals hoe gelukkig of verdrietig we ons voelen.

Tijdens de overgang veranderen de hormoonspiegels in uw lichaam sterk, vooral de productie van oestrogeen en progesteron neemt drastisch af. Dit kan leiden tot verschillende lichamelijke en emotionele symptomen.

Oestrogeen

Oestrogeen is een van de belangrijkste vrouwelijke hormonen. Het speelt een cruciale rol in het reguleren van de menstruatiecyclus en het beïnvloeden van verschillende lichaamsfuncties, zoals:

• Regulatie van de Menstruatiecyclus: Oestrogeen is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de eicellen en het opbouwen van het baarmoederslijmvlies.

• Botgezondheid: Oestrogeen helpt bij het behouden van sterke botten. Een afname van oestrogeen tijdens de overgang kan leiden tot een verhoogd risico op osteoporose.

• Huid en Slijmvliezen: Oestrogeen bevordert de hydratatie van de huid en slijmvliezen, wat kan verminderen bij een afname van dit hormoon.

• Hart en bloedvaten: Oestrogeen heeft een beschermend effect op hart en bloedvaten. Na de menopauze neemt het risico op hart- en vaatziekten geleidelijk toe.

• Hersenen: Oestradiol ondersteunt een goede hersenfunctie

Progesteron

Progesteron is een ander belangrijk hormoon dat een rol speelt in de menstruatiecyclus en de zwangerschap. Het helpt het baarmoederslijmvlies voor te bereiden op een mogelijke zwangerschap. Tijdens de overgang kan de productie van progesteron ook afnemen, wat bijdraagt aan symptomen zoals:

• Onregelmatige Menstruaties: De afname van progesteron kan leiden tot onregelmatige menstruaties of zelfs het volledig uitblijven ervan.

• Menstruatiebloeding: de bloeding zelf kan ook veranderen. Zo kunt u meer of minder bloedverlies hebben, de kleur kan donkerder zijn, en ook de duur van de menstruatie kan veranderen.

• Emotionele Schommelingen: Veranderingen in progesteron kunnen invloed hebben op stemming, angst en emotionele stabiliteit.

Progesteron heeft een kalmerend en stabiliserend effect op het zenuwstelsel. Een afname van progesteron kan gepaard gaan met gevoelens van onrust, verhoogde prikkelbaarheid (‘een kort lontje’) en slaapproblemen.

Tijdens de perimenopauze neemt de productie van oestrogeen en progesteron geleidelijk af en de productie is (bijna helemaal) gestopt in de postmenopauzale fase. Dit leidt tot verschillende symptomen, waaronder de symptomen die hierboven genoemd zijn. Op de lange termijn kunnen hormoontekorten na de overgang bijdragen aan een afname in botdichtheid het minder goed functioneren van het hart- en vaatstelsel.

Een gezonde levensstijl kan een grote rol spelen in het verminderen van overgangsklachten. Hier zijn enkele tips om overgangsklachten te verminderen

• Voeding Gezonde voeding is essentieel tijdens de overgang. Voedingsmiddelen rijk aan calcium, zoals zuivelproducten, en omega-3-vetzuren, zoals vette vis, kunnen helpen de botgezondheid te ondersteunen. Verminder het gebruik van suiker, cafeïne en alcohol, omdat deze opvliegers en stemmingswisselingen kunnen verergeren.

• Beweging Lichamelijke activiteit is belangrijk om gewichtstoename tegen te gaan en sterke botten te behouden. Probeer minimaal 3x per week minstens 30 minuten matig intensieve beweging, zoals wandelen, fietsen of zwemmen. Krachttraining kan helpen bij het behouden van spiermassa en het verstevigen van de botten.

• Stressmanagement Stress kan overgangsklachten verergeren, dus het is belangrijk om ontspanningstechnieken te integreren in uw dagelijkse routine. Yoga, meditatie en ademhalingsoefeningen kunnen helpen om stress te verminderen en de balans in uw leven te herstellen.

Door een gezonde levensstijl te volgen, kunt u de klachten van de overgang beter beheersen en uw algehele welzijn verbeteren. Voor zelfzorgproducten en voedingssupplementen kunt u terecht in de BENU webshop.

De overgang is een natuurlijke levensfase die u niet kunt voorkomen. Bij overgangsklachten kunt u zich laten begeleiden door een (speciaal opgeleide) overgangsconsulent. Kijk voor meer informatie op www.overgangsconsulente.com. Ook specifieke receptvrije zelfzorgmiddelen kunnen ondersteuning geven bij de overgang:

• Natuurlijke remedies en voedingssupplementen Veel vrouwen kiezen voor natuurlijke remedies om opvliegers en stemmingswisselingen te verminderen. Er zijn middelen op basis van bijvoorbeeld fyto-oestrogenen of kruidenextracten. De werkzaamheid verschilt per persoon en wetenschappelijk bewijs is niet altijd eenduidig. Voedingssupplementen zoals vitamine D en calcium zijn belangrijk voor de botgezondheid.

• Hormoontherapie Hormoontherapie met lichaamsidentieke hormonen is een veilige en effectieve manier om overgangsklachten, zoals diverse pijnklachten, opvliegers en stemmingswisselingen, te verlichten. U vult op die manier aan wat het lichaam tekort komt. Hormoontherapie wordt voorgeschreven door een arts, die u daarin kan begeleiden.

• Medicatie Er zijn verschillende medicijnen beschikbaar om specifieke overgangssymptomen, zoals slaapproblemen of depressieve gevoelens, te behandelen. Bespreek met uw apotheker of (huis)arts welke medicatie voor u geschikt is.

• Alternatieve behandelingen Therapieën zoals acupunctuur, aromatherapie of homeopathie kunnen voor sommige vrouwen verlichting bieden. Het is belangrijk om dit altijd met een gekwalificeerde therapeut te bespreken.

Tijdens de overgang veranderen de hormoonspiegels, waardoor het gebruik van de anticonceptie tijdens de overgang soms invloed kan hebben op klachten zoals opvliegers of stemmingswisselingen. De pil kan de menstruatie reguleren, maar brengt ook risico’s met zich mee, zoals een verhoogd risico op trombose. Als u geen kinderwens meer heeft, kan stoppen een optie zijn, waarbij alternatieven zoals condooms of het koperspiraaltje mogelijk zijn. Let goed op uw lichaam en bespreek eventuele klachten altijd met uw apotheker of huisarts.

Elke vrouw ervaart de overgang op haar eigen manier, dus wat voor de een werkt, is misschien niet geschikt voor een ander. Bespreek uw klachten altijd met uw (huis)arts of apotheker, zodat u de behandeling kunt vinden die het beste bij u past. Loop gerust even binnen bij uw BENU Apotheek.

U kunt ook online terecht in de BENU Webshop voor een uitgebreid assortiment aan zelfzorgproducten die speciaal zijn ontwikkeld voor de overgang.