Gezond eten betekent dat u gevarieerd eet en kiest voor producten die uw lichaam voorzien van energie, eiwitten, vezels, vitamines en mineralen. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum is een praktisch hulpmiddel om gezonde keuzes te maken.

U hoeft uw eetpatroon niet in één keer helemaal te veranderen. Kleine aanpassingen, zoals vaker volkorenproducten kiezen of meer groente toevoegen aan uw maaltijd, zijn meestal beter vol te houden.

Heeft u een aandoening, gebruikt u medicijnen of twijfelt u of u voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt? Bespreek dit dan met uw huisarts, diëtist of apotheekteam.

Gezond eten is een gevarieerd eetpatroon met vooral groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten, gezonde vetten en voldoende drinken. Daarbij beperkt u producten met veel zout, suiker of verzadigd vet.

Een gezond eetpatroon hoeft niet iedere dag precies hetzelfde te zijn. Het gaat om de keuzes die u over een langere periode maakt.

Uw lichaam gebruikt voeding als brandstof en als bouwstof. Eiwitten, koolhydraten en vetten leveren energie of bouwstoffen. Vitamines, mineralen, vezels en vocht ondersteunen verschillende processen in het lichaam.

Een gezond en gevarieerd eetpatroon helpt u om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Het kan daarnaast bijdragen aan een gezond gewicht en het verkleinen van het risico op bepaalde aandoeningen.

De Schijf van Vijf bestaat uit vijf groepen:

• groente en fruit;

• volkoren graanproducten en aardappelen;

• zuivel, noten, vis, peulvruchten, eieren en eventueel vlees;

• zachte of vloeibare smeer- en bereidingsvetten;

• dranken zonder suiker, zoals water, thee en koffie.

De hoeveelheden die u nodig heeft, verschillen onder andere per leeftijd, geslacht en mate van activiteit. Bekijk bij het Voedingscentrum hoeveel en wat u per dag kunt eten.

1. Eet voldoende groente en fruit

Voor volwassenen geldt als algemeen advies minimaal 250 gram groente en twee porties fruit per dag. Wissel af tussen verschillende soorten en kleuren. Groente hoeft niet alleen bij de avondmaaltijd. Voeg bijvoorbeeld groente toe aan uw lunch, soep, omelet of tussendoortje. Bekijk ook de 10 tips om meer groente en fruit te eten.

2. Kies vaker volkorenproducten

Volkorenbrood, volkorenpasta, zilvervliesrijst en havermout bevatten meer vezels dan witte varianten. Vezels zijn belangrijk voor een goede stoelgang en geven langer een verzadigd gevoel. Lees ook de 10 tips om meer vezels te eten.

3. Eet regelmatig peulvruchten en noten

Peulvruchten, zoals linzen, kikkererwten en bonen, leveren onder andere eiwitten en vezels. Kies bij noten bij voorkeur voor ongezouten noten.

4. Kies vooral onverzadigde vetten

Zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige olie bevatten vooral onverzadigde vetten. Beperk producten met veel verzadigd vet, zoals harde boter, vet vlees en veel soorten koek en snacks.

5. Beperk suikerhoudende dranken

Water, thee en koffie zonder suiker zijn goede keuzes. Frisdrank en vruchtensap bevatten vaak veel suiker. Lightfrisdrank bevat weinig of geen suiker, maar is door de zuren minder gunstig voor het gebit. Water blijft daarom de beste dorstlesser.

6. Let op zout

Veel zout komt niet uit het zoutvaatje, maar uit brood, kaas, vleeswaren, sauzen, snacks en kant-en-klare producten. Proef eerst voordat u zout toevoegt en gebruik kruiden of specerijen voor extra smaak.

7. Kies wat bij uw dagelijks leven past

Gezond eten hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. Diepvriesgroente, groente uit blik of pot zonder veel toegevoegd zout en peulvruchten zijn praktische keuzes. Kijk op het etiket en vergelijk producten wanneer u twijfelt.

Volwassenen hebben gemiddeld ongeveer 1,5 tot 2 liter drinken per dag nodig. Hoeveel u precies nodig heeft, hangt onder andere af van het weer, hoeveel u beweegt, uw gezondheid en uw medicijnen. Lees meer over vocht en voldoende drinken bij het Voedingscentrum.

Water, thee en koffie zonder suiker tellen mee. Bij warm weer, koorts, diarree, overgeven of intensief bewegen kan meer drinken nodig zijn. Heeft u een vochtbeperking vanwege uw hart of nieren? Volg dan het advies van uw arts.

Kies één of twee kleine veranderingen die u goed kunt volhouden. Bijvoorbeeld:

• vervang witbrood door volkorenbrood;

• voeg groente toe aan de lunch;

• zet een kan water op tafel;

• kies fruit of ongezouten noten als tussendoortje;

• plan vooraf wat u op drukke dagen gaat eten;

• bekijk etiketten en vergelijk de hoeveelheid zout, suiker en verzadigd vet.

Een eetdagboek kan helpen om inzicht te krijgen in uw gewoontes. Kijk daarbij niet alleen naar wat u eet, maar ook naar momenten waarop u eet door vermoeidheid, verveling of stress.

Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor gezond en gevarieerd eten. De meeste mensen hebben niet standaard een multivitamine, magnesium of visolie nodig.

Voor bepaalde groepen wordt wel extra vitamine D of een ander supplement geadviseerd. Ook bij een aangetoond tekort, zwangerschap, een bijzonder eetpatroon of bepaalde aandoeningen kan een supplement passend zijn.

Gebruik niet zomaar verschillende supplementen naast elkaar. Sommige vitamines en mineralen kunnen bij een te hoge dosering schadelijk zijn of invloed hebben op medicijnen. Lees de verpakking en vraag bij twijfel advies aan uw arts, diëtist of apotheker. Bekijk eventueel het overzicht van vitamines en mineralen in de BENUshop nadat u heeft vastgesteld dat aanvulling voor u passend is.

Het apotheekteam kan met u meedenken wanneer:

• u vragen heeft over vitamines of supplementen;

• u wilt weten of een supplement samen kan met uw medicijnen;

• uw medicijnen invloed hebben op uw eetlust, gewicht, bloedsuiker of stoelgang;

• u moeite heeft met slikken of met het innemen van medicijnen bij een maaltijd;

• u door ziekte, braken of diarree risico loopt op uitdroging.

Voor een persoonlijk voedingsplan of begeleiding bij allergieën, ondervoeding of afvallen is een diëtist meestal de aangewezen deskundige.

Maak een afspraak wanneer u zonder duidelijke reden afvalt, langdurig weinig eetlust heeft, vaak moet overgeven of slikproblemen heeft. Zoek ook hulp wanneer eten veel zorgen of spanning veroorzaakt.

Heeft u diabetes, een nierziekte, hartfalen, een voedselallergie of een andere aandoening waarbij voeding belangrijk is? Volg dan het persoonlijke advies van uw arts of diëtist.

Met de BENU Gezondheidscheck krijgt u inzicht in verschillende gezondheidswaarden. De uitkomsten kunnen aanleiding zijn om uw leefstijl met een zorgverlener te bespreken. De check vervangt geen diagnose of behandeling door een arts.

Twijfelt u of heeft u vragen? Loop gerust binnen bij een apotheek van BENU bij u in de buurt en vraag advies aan het apotheekteam. We delen graag onze kennis en denken met u mee. Zo maken we apotheekzorg elke dag een beetje makkelijker en persoonlijker. Dat is Beter met BENU.

Wat u eet heeft invloed op uw gezondheid én op uw leefomgeving. De Groene Huisarts geeft praktische tips om gezonder en duurzamer te eten.

Bekijk de tips van De Groene Huisarts